کمپانی موتور آمریکا (AMC) را شاید بتوان یک حاشیه در تاریخ خودروسازی تلقی کرد، اما واقعیت این است که بسیاری از مردم حتی نام آن را به یاد نمیآورند. با این حال، این شرکت با وجود منابع محدود و مدیریت ضعیف، به شکلی معجزهآسا توانست برخی از خودروهای افسانهای را خلق کند که از جمله آنها میتوان به مدل ۱۹۷۰ ماشین اشاره کرد که به یکی از کمیابترین پیشرانههای تولیدی در عصر طلایی AMC با نام مشابه مجهز بود. در این مقاله از ایستگاه به بررسی پیشرانه ماشین ۳۹۰ متعلق به AMC پردازیم.
شرکت AMC همواره در رتبهای پایینتر از سه غول خودروسازی آمریکا قرار داشت و سرانجام توسط کرایسلر جذب، و نامش از صحنه صنعت محو شد. این شرکت هرگز منابع لازم برای رقابت را نداشت، اما به ویژه در دوران طلایی خودروهای عضلانی، آثاری ماندگار از خود به جای گذاشت. در میان این آثار، برخی مدلها و گزینههای موتوری به مراتب کمیابتر هستند و موتور ۶.۴ لیتری V8 ماشین ۳۹۰ جزو همین محصولات کمیاب AMC به حساب میآید.
ایامسی ماشین ۳۹۰
برخلاف اکثر سازندگان خودرو، AMC خانوادههای مجزا از موتورهای V8 کوچکبلوک و بزرگبلوک نداشت، بلکه از یک اندازه بلوک ثابت برای تمام موتورهای خود استفاده میکرد. با این حال، این اندازه بسیار نزدیک به موتورهای کوچکبلوک سایر سازندگان بود، به همین دلیل معمولا در این دستهبندی قرار میگیرد.
یکی از ویژگیهای متمایز موتورهای AMC، استفاده از قطعات بادوام و مقاوم بود که به آنها امکان تحمل دورموتورهای بالا را میداد؛ درحالیکه سایر موتورهای کوچکبلوک با حجم بالا در صورت استفاده افراطی در دورهای بالا ممکن بود دچار شکستن شاتون شوند. ایامسی در سال ۱۹۶۸ موتور V8 با حجم ۳۹۰ اینچ مکعبی AMX (معادل ۶.۴ لیتر) را معرفی کرد که ۳۱۵ اسب بخار قدرت و ۵۶۹ نیوتن متر گشتاور داشت.
با فرارسیدن سال ۱۹۷۰، AMC مهندسی موتورهای خود را به نحوی چشمگیر تغییر داد و از طراحی نسل دوم V8 با بلوک کوتاه به نسل سوم با طراحی بلوک بلند مهاجرت کرد. این طراحی جدید با افزایش ارتفاع بلوک سیلندر، پتانسیل بهبود عملکرد را فراهم میآورد. از طرف دیگر، موتور مطمئن ۳۹۰ اینچی ضمن محبوبیت نزد مشتریان، از استحکام مکانیکی ثابتشدهای برخوردار بود. بنابراین AMC این موتور را با حفظ مشخصات قدرت ثابت، به نسل جدید منتقل کرد.
پیشرانه ماشین ۳۹۰ در خودروی AMC The Machine
با این حال، مهندسان AMC برنامههای بزرگتری برای موتور ۳۹۰ در نظر داشتند. آنها یک نسخه پرفورمنس بالا را برای به حرکت درآوردن خودروی اسپرت مبتنی بر ربل، به نام The Machine توسعه دادند و نام پیشرانه را نیز ماشین ۳۹۰ گذاشتند. این نسخه تخصصی از موتور ۳۹۰ اینچی V8، میتوانست توان خیرهکننده ۳۴۰ اسب بخار و گشتاور ۵۸۳ نیوتن متر را تولید کند.
بدین ترتیب، ماشین مجهز به ماشین ۳۹۰ به قدرتمندترین خودروی تولیدی AMC در دوران اوج خودروهای عضلانی تبدیل شد. متأسفانه، هم خودروی ربل ماشین و هم موتور قدرتمند ماشین ۳۹۰ دوره تولیدی بهغایت کوتاهی داشتند و تنها یک سال دوام آوردند. پس از یک سال، AMC برنامه را متوقف کرد.
مشخصات ماشین ۳۹۰
| حجم | ۳۹۰ اینچ مکعب (۶.۴ لیتر) |
| نوع | تنفس طبیعی |
| سوخت | بنزین |
| قطر سیلندر / کورس پیستون | ۱۰۶ میلیمتر/ ۹۱ میلیمتر |
| نسبت تراکم | ۱۰.۲ به ۱ |
| قدرت | ۳۴۰ اسب بخار در سرعت ۵۰۰۰ دور در دقیقه |
| گشتاور | ۵۸۳ نیوتن متر در سرعت ۳۶۰۰ دور در دقیقه |
| حداکثر سرعت موتور | ۶۵۰۰ دور در دقیقه |
تمایز ماشین ۳۹۰ با پیشرانههای دیگر
موتور ماشین ۳۹۰ از میللنگ، سرسیلندر و سیستم سوپاپهای خاصی بهره میبُرد، اما بزرگترین تفاوت آن با موتور ۳۹۰ معمولی، سیستم هوادهی بهبودیافته بود. با وجود دریچههای هوای کارآمد روی کاپوت خودروی ربل ماشین، سیستم ورودی هوا از نوع رمایر کارایی بهتری در تزریق اکسیژن به ترکیب سوخت داشت و این امر به استخراج ۲۵ اسب بخار اضافی از موتور ۳۹۰ کمک میکرد. این موتور همچنین مجهز به یک کاربراتور چهار دهانه Motorcraft با دبی ۶۹۰ فوت مکعب در دقیقه و یک سیستم اگزوز جدید بود که در افزایش قدرت موتور نقش داشتند.
حذف ماشین ۳۹۰ با معرفی پیشرانه ۴۰۱
هر دو موتور ۳۹۰ و ماشین ۳۹۰ در سال ۱۹۷۱ جای خود را به موتور ۴۰۱ اینچ مکعبی V8 دادند که در اصل همان موتور قبلی بود، با کورس طولانیتر برای دستیابی به حجم بیشتر. با این حال، افزایش حجم باعث افزایش قدرت نشد، چراکه موتور ۴۰۱ در سال ۱۹۷۱ تنها میتوانست ۳۳۰ اسب بخار قدرت تولید کند. در سال بعد، که کاهش قدرت موتورها دوران کلاسیک خودروهای عضلانی را به پایان رساند، قدرت پیشرانه ۴۰۱ به ۲۵۵ اسب بخار تنزل یافت.
با این وجود، موتور ۴۰۱ همچنان پیشرانه نسبتا خوبی به حساب میآمد که ریشههای آن به پیشرانه ۳۹۰ بازمیگشت. این پیشرانه تا سال ۱۹۷۸ تولید میشد و عمر طولانیتری نسبت به موتور ماشین ۳۹۰ داشت.
نگاهی به مشخصات ایامسی ماشین
موتور ۸ سیلندر ۳۹۰ اینچ مکعبی ماشین ۳۹۰ به طور خاص برای قرارگیری در کاپوت برترین خودروی عضلانی AMC، یعنی The Machine طراحی شده بود. این خودرو اگرچه با نام « ماشین» شناخته میشود، اما اغلب به عنوان ربل ماشین مورد خطاب قرار میگیرد، چون عبارت «ایامسی ربل د ماشین» کمی عجیب به نظر میرسد. این مدل در ابتدا حاصل همکاری بین AMC و شرکت هرست پرفورمنس بود، اما این مشارکت با آغاز تولید کمرنگ شد.
خودرو ماشین که در سال ۱۹۷۰ به عنوان یک تریم پرفورمنس از نسل پنجم رامبلر ربل به عرضه درآمد، علاوه بر عملکرد و پرفورمنس عالی، ظاهری چشمگیر با خطکشیهای جذاب داشت که معروفترین آنها طرح سه رنگ قرمز، سفید و آبی است.
مشخصات پیشرانه و پرفورمنس مدل ۱۹۷۰ ربل ماشین
| پیشرانه | ماشین ۳۹۰ (۶.۴ لیتری ۸ سیلندر) |
| حداکثر قدرت | ۳۴۰ اسب بخار |
| حداکثر گشتاور | ۵۷۶ نیوتن متر |
| گیربکس | چهار سرعته دستی |
| شتاب صفر تا صد | ۶.۶ ثانیه |
| رکورد یکچهارم مایل | ۱۴.۳ ثانیه |
| حداکثر سرعت | ۱۸۸ کیلومتر بر ساعت |
خودروی ماشین به یک دورسنج (تاکومتر) نصبشده روی کاپوت، جعبهدنده دستی چهارسرعته بورگ وارنر T10 با اهرم تعویض دنده Hurst مجهز بود. ماشین از یک تعلیق بادوام با فنرهای عقب مخصوص استیشن واگن بهره میبرد که ظرفیت بار بیشتری داشت و ظاهری مایل به جلو و تهاجمی را برای خودرو به وجود میآورد.
علاوه بر این، The Machine دارای ترمزهای دیسکی مجهز بود که در ترکیب با سیستم تعلیق بهبودیافته، آن را به بهترین خودرو از نظر هندلینگ در دوران کلاسیک تبدیل میکرد. اکثر خودروهای عضلانی آن دوره حین رانندگی دچار شناوری، چرخش و جهش میشدند، اما ماشین در پیچها کاملا پایدار و در خطوط مستقیم روان حرکت میکرد.
تولید ربل ماشین
هزار دستگاه خودروی ربل ماشین در هنگام عرضه اولیه با بدنه سفیدرنگ و خطکشیهای قرمز و آبی در اختیار خریداران قرار گرفتند. اما پس از آن، انتخاب به ۱۷ طرح رنگ مختلف تعمیم داده شد. با اینکه مشخص نیست از هر رفت چه تعداد خودرو به فروش رسید، اما در مجموع شرکت AMC تنها ۲۳۲۶ دستگاه ماشین تولید کرد.
از آنجا که ماشین ۳۹۰ پیشرانه استاندارد و مخصوص این خودرو بود، یکی از کمیابترین پیشرانههای دوران طلایی عضلانی آمریکایی در نظر گرفته میشود.
از دیگر پیشرانههای کمیاب این دوران میتوان به پونتیاک 400 Ram Air IV در تیراژ ۱۸۰۸ واحد، شورولت 454 LS6 در تیراژ ۴۴۷۶ واحد، کرایسلر 426 Street Hemi در تیراژ ۹۹۷۸ واحد و کرایسلر 440 Six Pack/ 6BBL در تیراژ ۱۳۸۸۳ واحد اشاره کرد.
بازی نامگذاری
ربل ماشین یک موفقیت یکساله بود و پس از سال ۱۹۷۰ متوقف شد و موتور ماشین ۳۹۰ را نیز با خود به تاریخ سپرد. در واقع، همه موتورهای ۳۹۰ اینچ مکعبی توسط پیشرانه ۴۰۱ اینچ مکعبی جایگزین شدند و نام ربل نیز کنار گذاشته شد و جای آن را ماتادور (Matador) گرفت. در اوایل دهه ۱۹۷۰ میلادی ناآرامیهای اجتماعی زیادی وجود داشت. به همین خاطر AMC احساس کرد که نام Rebel (به معنی شورشی) تا حدی بار منفی به همراه دارد.
اما هر مدیر بیفکری که این تصمیم را گرفت، بیتردید اشتباه میکرد؛ چراکه این نام یکی از بیپرواترین و ماندگارترین نامها در تاریخ خودروهای عضلانی به حساب میآید. علاوه بر این، چرا باید یک خودرو را بر اساس لقب مردی که شنل قرمزی را در مقابل یک گاو خشمگین نگه میدارد، نامگذاری کرد؟ آیا خوی خشن آن گاو، همخوانی بیشتری با ماهیت یک خودروی عضلانی ندارد؟
خط تولید پیشرانههای ۳۹۰
موتور AMC 390 از عمر تولیدی به طور غافلگیرانهای کوتاه برخوردار بود و تنها برای سه سال (۱۹۶۸ تا ۱۹۷۰) به تولید رسید. این دوران محدود تولید، هر یک از خودروهای مجهز به موتور ۳۹۰ ایامسی را به یک محصول نادر و کلکسیونی تبدیل میکند. شرکت آمریکایی معمولا موتور ۳۹۰ را برای بالاترین سطوح تریم پرفورمنس و پکیجهای آپشن خود، از جمله مدلهای محبوب SST و پکیج عملکردی Go Package اختصاص میداد.
کمیابی این موتور با نگاهی به آمار واقعی تولید آشکارتر میشود. با اینکه AMC در طول سه سال تولید موتور ۳۹۰، توانست تعداد ۱۲۷۰۶۶ دستگاه از مدل Ambassador SST را به فروش برساند، ولی این موتور به هیچ وجه یک گزینه استاندارد نبود. طبق گزارشهای به دست آمده، تنها حدود ۴۶۰۴۸ دستگاه از مدلهای SST به موتور ۳۹۰ مجهز بودند.
به عبارت بهتر، حتی در خط تولید خودروهای پرفورمنس AMC نیز تقریبا یکسوم از خودروهای واجد شرایط به موتور ۳۹۰ مجهز شدند. این موضوع، پیگیری دقیق تعداد تولید را به ویژه برای علاقهمندان و کلکسیونرهای جویای نمونههای اصیل، به یک چالش بزرگ تبدیل کرده است!
علاوه بر ۲۳۲۶ دستگاه ربل ماشین تولیدشده در سال ۱۹۷۰ که از پیشرانه ماشین ۳۹۰ استفاده میکردند، خودروهای زیر نیز به موتور ۳۹۰ ایامسی مجهز بودند.
- مدلهای ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۰ ایامسی آمباسادور (۴۶۰۴۸ دستگاه)
- مدلهای ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۰ ایامسی AMX (۶۷۲۵ دستگاه)
- مدلهای ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۰ ایامسی جاولین SST (۵۷۰۷ دستگاه)
- مدلهای ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۰ ایامسی ربل SST (۱۵۵۴۰ دستگاه)
ناگفته نماند که برای اکثر مدلهای AMC، هیچ منبع قابل اعتمادی با آمار تولید تفکیکشده بر اساس نوع موتور وجود ندارد. آمار کل تولید خودروهای مجهز به موتور ۳۹۰ برای مدل جاولین با اعداد مربوط به مدل AMX درهم آمیخته است، بنابراین در مورد این دو مدل، تنها میتوان به برآوردهای مبتنی بر شواهد اکتفا کرد.
همچنین مشخص نیست که آیا آمار اعلامشده برای ربل، شامل تولیدات مدل ربل ماشین نیز میشود یا خیر. تنها نکته قطعی این است که ۲۳۲۶ دستگاه از مدل ربل ماشین ساخته شدهاند، که به معنای وجود عددی دقیق و ثابت برای تولید ۲۳۲۶ واحد پیشرانه مخصوص این خودرو، یعنی ماشین ۳۹۰ است.
کملطفی به AMC The Machine
هیچ شکی در شگفتی مدل ۱۹۷۰ ربل ماشین و پیشرانه ماشین ۳۹۰ وجود ندارد. اما چه در دوران طلایی و چه در بازار کلکسیونی امروز، خودرو و موتور آن زیر سایه ماشینهای عضلانی سه غول بزرگ آمریکایی، یعنی فورد، جنرال موتورز و کرایسلر قرار میگیرند و نسبت به ارزش واقعی آنها کملطفی میشود.
یک خودروی عضلانی فورد، جنرال موتورز یا موپار با محدودیت تولید مشابه، به احتمال زیاد رقمی در حدود نیم میلیون دلار و بالاتر ارزشگذاری میشود، اما قیمت The Machine در بهترین حالت حدود ۱۵۰۰۰۰ دلار است و طبق ارزیابی J.D. Power حتی در شرایط عالی میتواند تا ۴۵۰۰۰ دلار کاهش یابد.
در دنیای واقعی، نمونههای سالم ربل ماشین با شمارههای موتوری منطبق قطعا خودرویی با ارزش ششرقمی محسوب میشود، اما با توجه به ذوقآفرینی ذاتی و کمیابی فوقالعادهاش، باید ارزشی بسیار بالاتر داشته باشد. سایه سنگین رقبا روی قیمت این ماشین، تنها به نفع کلکسیونرها تمام شده است.
دیدگاهتان را بنویسید